جشن سیزده بدر: فلسفه، آداب و غذاهای سنتی سیزده به در

سیزدهمین روز از فروردین ماه که افراد در کنار عزیزان‌شان در طبیعت جشن می‌گیرند، سیزده بدر نامیده می‌شود. در تقویم‌های رسمی ایران، این روز به روز طبیعت شناخته می‌شود و تعطیل رسمی است

در این روز مردم به دامان طبیعت می‌روند، چراکه این باور در میان بسیاری مرسوم است که در روز سیزده بدر برای راندن نحسی از خانه باید به بیرون رفت و نحسی را در طبیعت به در کرد. از آداب و رسوم

.این جشن خانوادگی می‌توان به گره زدن سبزه برای رسیدن به آرزوها اشاره کرد.

باورهای رایج درباره سیزده بدر
در منابع مختلفی گفته شده است که ایرانیان باستان بر این باور بوده‌اند که عدد ۱۳ نحس است. به همین خاطر سیزدهمین روز فروردین را در طبیعت به جشن و شادی می‌پرداختند تا به این شکل خود را از نحسی دور کنند. ایرانیان معتقد بوده‌اند که در این روز نباید در خانه ماند، چراکه ممکن است دیوهایی که در خانه هستند به صاحب‌خانه و اعضای خانواده‌اش آسیب برسانند و نحوست آن دامن‌گیر صاحب‌خانه شود. به همین خاطر همه مردم از شهرها و روستاها خارج می‌شدند و به صحرا می‌رفتند تا این روز را در هوای آزاد و در زیر سقف آسمان بگذرانند. البته جالب است بدانید که هیچ منبع معتبری وجود ندارد که تائید کند مردمان نسل‌های پیشین از نحسی این روز سخن گفته باشند و احتمالاً در یکی دو سده اخیر این تفکر درباره سیزده بدر رایج شده است
گروهی نیز معتقدند که سیزده بدر روزی بسیار خجسته و مبارک است و ایرانیان باستان پس از دوازده روز جشن گرفتن و شادی به یاد دوازده ماه سال، روز سیزده فروردین را که روز فرخنده‌ای است به باغ و صحرا می‌رفتند و شادی می‌کردند

چرا سیزده بدر نحس پنداشته می‌شود؟
یکی از دلایلی که باعث شده است تا تعدادی از مردم سیزده بدر را نحس بپندارند، نحس بودن عدد ۱۳ است. دلیل محکمی مبنی بر نحس بودن این عدد و این روز نیست، اما به وجود آمدن این باور در میان ایرانیان ممکن است به یکی از دلایل زیر باشد
نحس بودن سیزده ماه قمری در بین اعراب: برخی بر این باورند که پس از ورود اسلام به ایران، به تبعیت از اعراب که سیزده تمام ماه‌های قمری را نحس می‌پندارند، در برداشتی نادرست به سیزده نوروز هم لقب روز نحس داده شده است

نحوست عدد ۱۳ در میان مسیحیان: برخی از محققان معتقدند که ارتباط و نزدیکی با مسیحیان در زمان صفویان باعث شد تا باور نحسی عدد سیزده به ایرانیان نیز انتقال پیدا کند

فلسفه جشن سیزده بدر در ایران باستان
سیزده بدر در سنت ایرانیان باستان جشنی به مناسبت پیروزی ایزد باران بر دیو خشک‌سالی اپوش است. در ایران باستان مردم پس از برگزاری مراسم نوروزی، سیزدهمین روز که به ایزد باران تعلق دارد و با تیر یا تشتر نام‌گذاری شده است را به دشت و صحرا می‌رفتند و به شادی و پای‌کوبی می‌پرداختند و آرزوی بارش باران را از خداوند می‌کردند. دعا و نیایش برای بارش باران در باور پیشینیان پیش از آشو زرتشت برای این بوده است که ایزد باران در سال جدید بر اپوش پیروز شود
ایرانیان در جشن سیزده بدر از خانه به دشت و دمن می‌رفتند تا از پدیده‌ها و شگفتی‌های فصل بهار که زندگانی آدم به آن‌ها پیوند خورده است، دیدن کرده و آن‌ها را گرامی بدارند
جالب است بدانید این‌که مردم دوازده روز یک سال را جشن می‌گیرند و روز سیزده به دشت و صحرا می‌روند و در طبیعت روز را به شادی می‌گذرانند، ریشه در باورهای کهن ایرانیان دارد. در اسطوره‌های ایران باستان، عمر جهان دوازده هزار سال است و پس از آن دوره‌ جهان هستی به پایان رسیده و نبرد با تیرگی و اهریمن نیز به سر می‌رسد. از آن پس جهان مادی دیگر وجود نداشته و انسان‌ به جایگاه همیشگی خود بازمی‌گردد

تاریخچه جشن سیزده بدر

.سیزده بدر از گذشته دور تاکنون جزء آیین و رسومات مهم ایرانیان بوده و درباره تشخیص زمان دقیق به وجود آمدن این رسم ابهاماتی وجود دارد که در ادامه به این مورد به صورت کامل پرداخته‌ایم
سیزده بدر در ایران باستان: سیزدهمین روز هر ماه، در سال نمای زرتشتی به روز تیر ایزد شناخته می‌شود. تیر یا تیشتر، ایزد باران و همچنین نگهبان ستوران است و به خواست باران می‌بارد. ایرانیان باستان هنگام خشک‌سالی و در روز سیزده هر ماه آیین ویژه‌ای برگزار می‌کردند و برای پیروزی تیر ایزد بر دیو خشک‌سالی به طبیعت می‌رفتند و دعای مخصوص بارش باران یا همان تیریشت می‌خواندند
سیزده بدر در دوره ساسانیان: در کتب و منابع مختلف این‌طور آمده است که در دوره ساسانیان، آیین برگزاری سیزده بدر از تاریخ ۱۳ فروردین ماه در دربار پادشاهی شروع می‌شده است و این جشن در تاریخ ۱۸ فروردین ماه به اتمام می‌رسیده است. این آیین به صورت گردش و تفریح در باغ و بوستان به همراه خواندن آواز و سرود بوده است
در دوران ساسانیان زمانی که هنوز در بیرون از خانه سبزه‌ای رشد نکرده بود، مردم انواع سبزی‌ها را می‌کاشتند و معتقد بودند سبزه زودتر سبز می‌کنیم تا سبزی بیاید. کاشتن انواع سبزی‌ها به این خاطر بود که هر کدام‌شان بهتر رشد کرد، در آن سال در زمین همان گیاه را بکارند. در «آثارالباقیه» ذکر شده است که سیاوش یا خدای نباتی وقتی که می‌میرد سبزه سبز می‌شود و رویاندن دوباره سبزه برای آن بوده است که  سیاوش دوباره زنده شود و وقتی دوباره زنده شد، سبزه توی آب می‌انداختند که مظهر مادر یا همسر ایزد نباتی بود که باعث مرگ او شده بود
البته دیدگاه دیگری نیز هست که می‌گوید، در معماری خانه‌های قدیمی هر اتاق مظهر زمین و سقف خانه نماد آسمان است. به همین خاطر است که خانه‌های قدیمی طاق‌های گنبدی داشته‌اند و معمولاً بالای آن به صورت هلال و پایینش مسطح بوده است. معماری خانه‌های قدیمی به نوعی مظهر زمین و آسمان بوده و به همین دلیل در خانه خود سبزی می‌کاشتند
سیزده بدر دوران قاجار: در دوره قاجار مردم در روز ۱۳ فروردین ماه در مکان‌های عمومی به شادی می‌پرداختند و حتی بانوان می‌توانستند بدون روی بند در خیابان حضور پیدا کنند
یکی دیگر از منابع تاریخی، این‌گونه گفته است که در روز سیزده فروردین ماه خانواده‌ها با سماور و بقچه‌های خوراکی خود به بیرون از شهر می‌رفتند. از معمول‌ترین خوراکی‌هایی که در این روز مردم   می‌خوردند، می‌توان به کاهو با سکنجبین اشاره کرد. خانواده‌هایی که وضع مالی بهتری داشتند در کنار غذای اصلی، آش رشته نیز درست می‌کردند